جلسه ی دعای ندبه منتظران مهدی(عج) "مشهد"

آنچه مقام معظم رهبری در تصویب لوایح و رای گیری از نمایندگان مجلس انتظار دارند

ما رأی ممتنع می ‌دهيم! اين نمی‌شود

ما که نیامدیم اینجا(مجلس) بنشینیم رأی ممتنع بدهیم

این روزها موضوع رأی به وزراء دولت یازدهم، در دستور کار مجلس شورای اسلامی‌قرار دارد که متأسفانه، هنگام بررسی وزرای تمامی‌دولت های قبل، با تعدادی "رأی ممتنع" مواجه بوده ایم!

در خصوص "آراء ممتنع" نمایندگان، نکات مختلفی قابل توجّه است :

1- نمایندگان مجلس شورای اسلامی‌، در تاریخ8 خرداد 92 با رهبر معظّم انقلاب دیدار داشتند.

معظّم له، در رابطه با مجلس، نکات عدیده مهمی‌را مطرح فرمودند که عمدتاً تحت الشعاع انتخابات ریاست جمهوری قرار گرفت!

یکی از این نکات، اعتراض شدید ایشان به رأی ممتنع نمایندگان بود.

ایشان فرمودند : «ما که نیامدیم اینجا(مجلس) بنشینیم رأی ممتنع بدهیم ؛ ما آمده ایم بگوئیم این بشود، این نشود.»

2- نمایندگان محترم قبل از ورود به مجلس شورای اسلامی‌، اکثراً در ایّام کاندیداتوری، درسخنرانی‌ها و سایر فعالیت‌های تبلیغاتی؛ در باره تمامی‌مسائل سیاسی، فرهنگی، اجتماعی، اقتصادی، قضائی و بعضاً حتی نظامی‌؛ آنچنان اظهار نظر می‌‌کنند که پنداری در تمامی‌این امور تخصّص ویژه دارند!

امّا متأسّفانه، هنگام بررسی طرح ها، لوایح، رأی اعتماد یا استیضاح وزرا و... برخی از نمایندگان با اعلام رأی ممتنع در واقع، می‌‌گویند: "نمی‌‌دانم"!

البتّه، اظهار "نمی‌دانم" در امور فردی و مسائلی که جزو شرح وظایف افراد نیست، شجاعت است.

امّا نمی‌دانم (رأی ممتنع ) نمایندگان، حاکی از عدم بررسی و مطالعه کافی در اموری است که جزء وظایف اصلی نمایندگان است!

اگر فی‌البداهه از شخص عالم سؤالی بشود و او بگوید "نمی‌دانم و نظری ندارم"، نه تنها قابل قبول است، بلکه از سلامت نفس او حکایت می‌کند.

امّا، از نمایندگان محترم مجلس شورای اسلامی‌، که عصّاره فضائل ملّت خوانده می‌شوند انتظار است که از فرصت‌های قانونی که برای بررسی وزرا و طرح ها و لوایح و... در اختیار دارند حداکثر استفاده را ببرند.

از نمایندگان انتظار می‌رود پس از بررسی‌های لازم ؛ با علم و آگاهی، اظهار رأی صریح، شفّاف و قاطع نمایند.

"هَلْ يَسْتَوِي الَّذِينَ يَعْلَمُونَ وَالَّذِينَ لَا يَعْلَمُونَ إِنَّمَا يَتَذَكَّرُ أُوْلُوا الْأَلْبَاب" (آیه شریفه 9 از سوره مبارکه زمر )

3- مطابق با اصل 84 قانون اساسی : "هر نماینده در برابر تمام ملت مسؤل است و حق دارد در همه مسایل داخلی و خارجی کشور اظهار نظر نماید."

نمایندگان مجلس در نطق های پیش از دستور یا در تذکراتی که به مسؤلین اجرائی، قضائی و... می‌دهند از حق اظهار نظر در همه مسایل داخلی و خارجی کشور، بر اساس اصل فوق، استفاده می‌کنند.

امّا نمایندگانی که در مسائل اصلی، رأی ممتنع می‌دهند و می‌گویند "نمی‌دانم"، ظاهراً قسمت اوّل اصل مذکور یعنی"مسؤل بودن در برابر تمام ملّت‌" را فراموش می‌کنند!

4- رهبرمعظّم انقلاب همچنین در دیدار با نمایندگان (8/3/92) فرموده‌اند: «اینکه ما مطالعه نکنیم، کار نکنیم، بعد برای اینکه خودمان را اسیر "آری" یا "نه" بی دلیل و غیر مستند نکرده باشیم.می‌گوئیم خیلی خوب، ما رأی ممتنع می‌دهیم! این نمی‌شود».

از یک طرف "حقّ الناس بودن آراء مردم"و از طرف دیگر، ناراحتی معظّم‌‌له از رأی ممتنع نمایندگان، چه تکلیفی را برای نمایندگان ایجاد می‌کند ؟!

حقوق، مزایا، امتیازات و سایر بهره‌مندی‌های نمایندگانی که رأی ممتنع می‌دهند چه حکمی‌پیدا می‌کند؟ آیا خالی از شبهه است؟

5- ممکن است نمایندگانی که "رأی ممتنع" می‌دهند بگویند "رأی ممتنع" به مفهوم " نمی‌دانم " نیست بلکه عمل به " احتیاط " در امری است که در تصمیم گیری درباره آن به نظر قطعی نرسیده‌اند و در این زمینه به انواع احتیاط‌های مطرح شده در رساله‌های مراجع معظّم تقلید استناد کنند.

در پاسخ این "توجیه"، می‌گوئیم:

اوّلاً : هیچکدام از انواع " احتیاط"ذکر شده در رساله ها، از مقلّدین ، اسقاط تکلیف نمی‌کند و آنها را در بلاتکلیفی حکم شرعی قرار نمی‌دهد.

دوماً : اظهار نظر درباره رأی اعتماد یا استیضاح وزراء، از مقوله تشخیص موضوع است؛ هم‌چنانکه غالب مسائلی که در بررسی طرح‌ها یا لوایح مطرح می‌شود نیز از همین مقوله است.

سوماً : هم‌چنانکه یک قاضی نمی‌تواند به بهانه سکوت، ابهام، اجمال یا نداشتن قانون از صدور حکم و رأی خود داری کند و بایستی در این گونه موارد به فتاوی و عرف مراجعه کند ؛ یک نماینده نیز نمی‌تواند در رأی ممتنع به مفهوم "نداشتن رأی" توقّف کند و در انجام وظیفه نمایندگی کوتاهی کند.

6- آیا درست است که نماینده، هنگام جلب آراء مردم از آنها بخواهد به او رأی بدهند امّا خودش در مجلس با اظهار رأی ممتنع، در واقع اعلام بی رأیی و بی نظری نماید؟

این همه تأکیدات امام خمینی(ره) و رهبر معظّم انقلاب(حفظه الله تعالی) درباره در صحنه بودن مردم ، تکلیف نمایندگان را در خصوص"در صحنه بودن" هنگام رای دادن به طرح‌ها، لوایح، رای اعتماد به وزراء و...بیشتر نمی‌کند؟

7- هم‌چنانکه در مسائل شرعی، افراد نمی‌توانند بگویند چون حکم مسأله را نمی‌دانم پس هیچ تکلیفی ندارم! بلکه مسائلی را که انسان غالبا به آنها احتیاج دارد واجب است یاد بگیرد.(مسأله 11 رساله امام خمینی"ره")

نمایندگان محترم نیز اظهار نظر درباره طرح ها، لوایح، رأی اعتماد یا استیضاح وزرا، جزء ضروریات وظایف آنهاست.

رهبر معظّم انقلاب می‌فرمایند : «ما رأی ممتنع مي‌دهيم! اين نمي‌شود. پس يكی از كارهای بسيار مهم و لازم و اصلی در مجلس، همين كار بر روی لوايح است؛ چه لوايحی كه دولت مي‌فرستد، چه طرح‌هایی كه خود شما در مجلس آنها را تنظيم مي‌كنيد، واقعاً بايد كار شود. هر كس اگر اهل اجتهاد در اين فن است، به صورت اجتهادی و اگر چنانچه خودش صاحب رأی نيست، با مشاوره گرفتن از اين و آن، به يك نتيجهی قطعی برسد؛ اين يكی از كارهای بسيار اساسی است. » ( دیدار با نمایندگان مجلس8/3/92 )

مردم، برای رأی دادن به نمایندگان، یا خودشان شناخت دارند و یا به افراد و گروه‌ها اعتماد می‌کنند.

نمایندگان نیز در درجه اوّل، شخصاً وظیفه تحقیق و بررسی دارند؛ ضمناً می‌توانند از نظرات کارشناسی سایر نمایندگان نیز استفاده کنند.

نمایندگان همچنین می‌توانند از نظرات کارشناسی کمیسیون‌های تخصّصی و مرکز پژوهش‌های مجلس و متخصّصین و صاحب‌نظران بیرون از مجلس استفاده کنند و هیچ بهانه‌ای برای دادن رأی ممتنع ندارند.

می‌گویند شخصی نماز نمی‌خواند، به او گفتند چرا نماز نمی‌خوانی؟ گفت: وضو ندارم.

به او گفتند: خوب، برو وضو بگیر.

حکایت برخی از نمایندگان مجلس شورای اسلامی‌، مانند شخص فوق‌الذکر است. منظور نمایندگانی است که در موضوعات مختلفی که در مجلس مطرح می‌شود "رأی ممتنع" می‌دهند!

8- نمایندگان محترم مجلس عنایت کنند که آیا اصولاً "رأی ممتنع" به مفهوم "رأی خنثی" و "بی‌اثر"، در عالم واقع وجود دارد؟

مثلاً این روزها که بحث رأی اعتماد به وزرا مطرح است، اگر هنگام رأی گیری درباره یک وزیر، فرضاً 260 نماینده حضور داشته باشند، اگر کمتر از اکثریت نسبی نمایندگان حاضر یعنی 129 نفر، رأی اعتماد بدهند آن شخص، وزیر نخواهد شد یعنی 131 نفری که " رأی اعتماد " نداده اند اعمّ از اینکه "رأی مخالف"یا "رأی ممتنع" داده باشند، آراء آنها "منفی" حساب می‌شود یعنی"رأی مخالف" محسوب می‌گردد و "رأی خنثی" وجود خارجی ندارد!

بنابراین آن نمایندگانی که فکر می‌کنند با "رأی ممتنع"، تأثیری در رای گیری نداشته و در آن رأی‌گیری نقشی نداشته‌اند اشتباه می‌کنند و در روز جزاء بایستی پاسخگوی عمل خود باشند و جواب امانتی را که مردم برعهده آنها گذاشته‌اند بدهند.

بنابراین بهتر است نمایندگان محترم با اظهار‌نظر صریح "مثبت یا منفی" مبتنی بر کارشناسی، انجام وظیفه کنند.

9- با توجه به این که "رأی خنثی"، در هیچکدام از رأی‌گیری‌های مجلس، وجود خارجی ندارد، پیشنهاد می‌شود مجلس محترم شورای اسلامی‌در اوّلین فرصت، با اصلاح آئین‌نامه ذیربط، "رأی ممتنع" را از گزینه‌های انتخابی نمایندگان در "رأی‌گیری‌ها " حذف کند.

این عمل مجلس سبب شفّاف شدن آراء و موجب خرسندی رهبرمعظّم انقلاب خواهد شد.

10- نمایندگان محترم مجلس، حتّی آنهائی که در رأی‌گیری‌ها، رأی موافق یا مخالف می‌دهند به این قسمت از سخنان رهبر معظّم انقلاب عنایت ویژه کنند:

" كاركردن بر روی لوايح و طرحها، يك وظيفهای است به عنوان ادای حق مردم -اين كه حالا يك امر قطعی و روشنی است- يعنی وقتی لايحهای به مجلس می‌آيد يا طرحی را شما در مجلس تهيه مي‌كنيد و مي‌خواهيد اين را در يك بخشی از بخش‌های كشور كه مي‌تواند جدول فعاليت كلان كشور را پركند، به كار بيندازيد، دقت شما، مراقبت شما، اهتمام شما، تحقيق شما، مطالعهی شما، كه به پخته شدن اين طرح يا لايحه كمك مي‌كند، يك حقی است برای مردم بر دوش شما.

لايحهای به مجلس می‌آيد -بنده خودم هم در مجلس بودم و اين موارد را از نزديك تجربه كردم- وقتی كه لايحه به كميسيون داده مي‌شود و در معرض ديد اين نماينده قرار مي‌گيرد، گاهی با اين لايحه مثل يك كار مربوط به شخص خود رفتار مي‌كند؛ دقت مي‌كند، مطالعه مي‌كند، تحقيق مي‌كند، با كارشناس می‌نشيند مباحثه مي‌كند، مطلب را در ذهن خود به صورت محقَّق ترسيم مي‌كند؛ گاهی هم نه، لايحه می‌آيد يا مثلاً طرحی در مجلس مي‌خواهد تصويب شود، اين نماينده خيلی محتوای لايحه و طرح را نمي‌داند، خيلی احساس مسئوليت نمي‌كند، رسيدگی نمي‌كند؛ نه در كميسيون، نه در صحن مجلس.اين رأی "آری يا نه" او به يك چنين لايحه يا طرحی، خالی از شبهه نيست؛ رأی ممتنع او هم خالی از شبهه نيست. ما كه نيامديم اينجا بنشينيم رأی ممتنع بدهيم؛ ما آمدهايم بگوئيم اين بشود، اين نشود." (8/3/92)

منبع: خبرنامه دانشجویان ایران